Ustawa o nieruchomościach rolnych skarbu państwa, przyjęta na ostatnim posiedzeniu Sejmu trafiła do Senatu. Niektóre zapisy nie podobają się jednak dzierżawcom państwowych gruntów, którzy zapowiadają protest przeciwko jej przyjęciu. Niezadowoleni zamierzają manifestować 12 lub 15 września w Warszawie. Co ich tak wzburzyło?

Jednym z najistotniejszych rozwiązań zawartych w projektowanej ustawie, jest możliwość wyłączenia za zgodą dzierżawcy 30% użytków rolnych dzierżawionych z Zasobu Skarbu Państwa, by sprzedać je rolnikom zamierzających powiększyć lub utworzyć gospodarstwo rolne. Zgodnie z wola ustawodawcy ta regulacja przyczyni się do pełniejszego urzeczywistnienia zasady wyrażonej w art. 23 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którą podstawą ustroju rolnego państwa jest gospodarstwo rodzinne. Szacuje się, że w ten sposób trafi do sprzedaży około 150 tys. ha gruntów rolnych.
Nic na siłę
Wyrażane przez dzierżawców obawy, że część ziemi będzie im zabrana, w świetle projektowanych zmian przepisów nie mają jednak podstaw. Zapis w projekcie ustawy mówi:
Art. 4.
1. Jeżeli umowa dzierżawy zawarta przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przedmiotem której są nieruchomości wchodzące w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa nie zawiera postanowienia o możliwości wyłączenia, o którym mowa w art. 38 ust. 1a ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, Agencja Nieruchomości Rolnych, w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, przedstawi dzierżawcom, w formie pisemnego zawiadomienia, propozycję dokonania zmian tej umowy w zakresie wyłączenia z dzierżawy 30% powierzchni użytków rolnych będących przedmiotem dzierżawy.
Zapis jest jednoznaczny i mówi o propozycji wyłączenia 30% dzierżawionych użytków rolnych. Nie ma mowy o przymusie. Na propozycję dzierżawca może się zgodzić lub bez żadnych konsekwencji ją odrzucić.
Propozycja będzie kierowana do dzierżawców posiadających w użytkowaniu państwowe grunty rolne o powierzchni przekraczającej 300 ha. Wola ustawodawcy w tym zakresie jest wyrażona następująco:
Art. 5.
1. Przepisów art. 4 nie stosuje się do umów dzierżawy zawartych przed dniem wejściaw życie niniejszej ustawy, w przypadku gdy:
1) łączna powierzchnia użytków rolnych Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa dzierżawiona przez danego dzierżawcę w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy po dokonaniu wyłączenia nie przekraczałaby 300 ha, chyba że dzierżawca złoży do Agencji Nieruchomości Rolnych wniosek o wyłączenie z dzierżawy 30% powierzchni użytków rolnych będących przedmiotem dzierżawy, w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, lub
2) stroną umowy dzierżawy jest spółka, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 5 ust. 6 ustawy, o której mowa w art. 1, lub inna spółka prawa handlowego, w której Skarb Państwa lub instytut badawczy posiada większość udziałów lub akcji.
Nie ma więc mowy o współczesnym rozkułaczaniu, nacjonalizacji majątków i żadnych innych rozwiązaniach siłowych. Prawa nabyte określone w wieloletnich umowach dzierżawy zostają nienaruszone.
Inaczej sprawa wygląda w przypadku umów dzierżawy zawieranych po wejściu w życie nowych przepisów.
w art. 38 po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
„1a. W umowie dzierżawy, także zawieranej na czas oznaczony zawiera się postanowienie o możliwości wyłączenia z dzierżawy 30% powierzchni użytków rolnych będących przedmiotem dzierżawy.”
Oznacza to, że każdy przyszły dzierżawca będzie miał w umowie taki zapis. Dzierżawców aktualnych on jednak nie dotyczy.
Chodzi o pieniądze
Skoro nie ma obaw o przymusowe zmniejszanie powierzchni dzierżawionych gruntów skarbu państwa, o co cała wojna? Chodzi o pieniądze. Dzierżawcy zgodnie z obowiązującym prawem mają prawo pierwokupu dzierżawionych gruntów, z chwilą gdy właściciel, czyli Agencja Nieruchomości Rolnych, przeznaczy je do sprzedaży.
Dzierżawcom nie podoba się, że Sejm odrzucił poprawkę zezwalającą na wpłacenie najpierw 5 proc. ceny i rozłożenie pozostałej kwoty na 25 lat. Pozostała wersja zobowiązująca do zapłaty 10 proc. na początku i rozkładająca pozostałą kwotę na 15 lat.
Ostatnie posiedzenie Sejmu bieżącej kadencji odbędzie się 15 września. W programie obrad nie ma ustawy o nieruchomościach rolnych Skarbu Państwa. Dzierżawcy liczą na to, że Senat odrzuci projekt zmian.

Autor: Henryk Sobolewski, TVR