Globalny kryzys finansowy, który dotarł do Polski pod koniec 2008 roku, spowodował zmiany w naszych obrotach handlowych. W wyniku załamania popytu importowego, zwłaszcza na kluczowych dla Polski rynkach unijnych, począwszy od listopada 2008 roku nastąpił głęboki spadek eksportu, w ślad za nim, z dwumiesięcznym opóźnieniem, jeszcze głębszy spadek importu. Obserwowany od początku 2009 roku niewspółmiernie głębszy spadek importu w porównaniu z eksportem zaowocował, nie tylko powstrzymaniem utrzymującej się w minionych dwóch latach tendencji do dynamicznego wzrostu deficytu wymiany handlowej, ale wręcz radykalną jego redukcją.

W 2009 roku deficyt w polskim handlu zagranicznym ogółem zmniejszył się do -37,7 mld zł (-8,7 mld EUR; - 12,1 mld USD) wobec -91,6 mld zł (-26,2 mld EUR -38,6 mld USD) w 2008 roku 1. Znaczna deprecjacja polskiego złotego w stosunku do USD i EUR wymusiła dalszą redukcję zakupów importowych. Równocześnie deprecjacja złotego zwiększyła konkurencyjność cenową eksportu, kompensując w pewnej części negatywne skutki załamania popytu zewnętrznego.

W 2009 r. (wg danych wstępnych) eksport w cenach bieżących wyniósł 417,1 mld zł, a import 454,8 mld zł. W porównaniu z 2008 r. eksport wzrósł o 2,9%, a import zmniejszył się o 8,5%. Ujemne saldo ukształtowało się na poziomie -37,7 mld zł (w 2008 r. -91,6 mld zł). Eksport wyrażony w dolarach USA wyniósł 133,6 mld USD, a import 145,8 mld USD. W porównaniu z 2008 r. eksport zmniejszył się o
22,2%, a import o 30,7%. Ujemne saldo ukształtowało się w wysokości -12,2 mld USD (w 2008 roku -38,6 mld USD). Eksport wyrażony w euro wyniósł 96,3 mld EUR, import 105,0 mld EUR, a ujemne saldo -8,7 mld EUR, wobec -26,2 mld EUR w 2008 roku (eksport zmniejszył się o 17,1%, a import o 26,3%). W strukturze
geograficznej polskiego handlu ogółem największy udział przypadł tradycyjnie krajom rozwiniętym (85,4% wartości eksportu i 68,8% importu), w tym głównie państwom UE (odpowiednio 79,3% i 61,5%). Dodatnie saldo obrotów w handlu ogółem zanotowano z członkami Wspólnoty (51,1 mld zł; 11,8 mld EUR), w tym z państwami ze strefy euro2 (12,8 mld zł; 3,0 mld EUR). W handlu z krajami trzecimi (spoza UE) uzyskano ujemne saldo obrotów, w tym największe z krajami rozwijającymi się (- 66,3 mld zł; -15,3 mld EUR) oraz z krajami Europy Środkowo-Wschodniej (-14,5 mld zł; -4,8 mld USD)3.

Najważniejszym partnerem handlowym Polski są od lat Niemcy, zarówno po stronie eksportu (26,1%
wartości ogółem w 2009 roku), jak i importu (22,4%). Do grona największych odbiorców polskich owarów w ubiegłym roku należały ponadto: Włochy (6,9%), Francja (6,8%), Wielka Brytania (6,4%) i Czechy (5,8%), a ponadto Holandia (4,2%), Rosja (3,7%), Szwecja (2,7%) oraz Węgry (2,7%) i Hiszpania (2,6%).
W pierwszej dziesiątce dostawców wszystkich towarów do Polski w 2009 roku znalazły się: Niemcy (22,4%), Chiny (9,3%), Rosja (8,7%), Włochy (6,7%), Francja (4,6%), Czechy (3,6%), Holandia (3,6%), Korea Południowa (3,0%) oraz Wielka Brytania (2,9%) i Belgia (2,3%). Udział handlu artykułami rolnospożywczymi w polskim handlu zagranicznym ogółem utrzymuje się od kilku lat na stabilnym poziomie – ok. 10% po stronie eksportu i ok. 7% – w zakresie importu. Tradycyjnie również saldo obrotów w handlu rolno-spożywczym z zagranicą jest dodatnie. W 2009 roku dodatnie saldo zwiększyło się o około 47% do 2,1 mld EUR wobec 1,4 mld EUR w 2008 roku.

Polepszenie się bilansu handlowego to efekt 4% spadku wartości eksportu rolnospożywczego w skali roku do 11,2 mld EUR, przy znacznie większym spadku (11,2 %), importu do 9,1 mld EUR.

Wolumen importu rolno-spożywczego w 2009 roku obniżył się w ujęciu rocznym o 9,8% do 14,9 mln ton, zaś ilość towarów sprzedanych za granicę wzrosła o około 26% do 12,3 mln ton.

Źródło: FAMMU/FAPA